آوادنت | مرجع فروش لوازم و تجهیزات دندان پزشکی
نویسنده: رضا کاظمی 
آفت دهان چیست؟ بررسی کامل علت، انواع و عوامل ایجاد آفت
آفت دهان یکی از شایعترین زخمهای داخل دهان است که ممکن است در هر سنی ایجاد شود. این زخمها معمولاً کوچک، گرد یا بیضیشکل هستند و در قسمتهایی مانند داخل لب و گونه، زیر یا روی زبان و گاهی روی لثه دیده میشوند. آفت دهان اگرچه در بیشتر موارد خطرناک نیست، اما میتواند درد و سوزش قابل توجهی ایجاد کند و غذا خوردن، نوشیدن، مسواک زدن و حتی صحبت کردن را برای فرد دشوار کند.
آفتها معمولاً پس از مدتی بدون نیاز به درمان خاصی بهبود پیدا میکنند، اما در بعضی افراد به صورت مکرر ایجاد میشوند یا زخمها بزرگتر و دردناکتر از حالت معمول هستند. در چنین شرایطی، پیدا کردن عامل محرک و در صورت نیاز مراجعه به دندانپزشک یا پزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این مقاله از آوادنت، به طور کامل بررسی میکنیم آفت دهان چیست، چه عواملی باعث ایجاد آن میشوند، انواع آفت دهان کداماند، چه علائمی دارد، چگونه درمان میشود و برای جلوگیری از برگشت آن چه کارهایی میتوان انجام داد.
آفت دهان چگونه ایجاد میشود؟
آفت دهان معمولاً به دلیل ایجاد التهاب و آسیب در بافتهای نرم داخل دهان به وجود میآید. علت دقیق ایجاد آفت در همه افراد مشخص نیست و ممکن است چند عامل مختلف همزمان در بروز آن نقش داشته باشند.
در برخی افراد، آفت پس از یک آسیب کوچک مانند گاز گرفتن داخل گونه، برخورد مسواک با بافت دهان یا تحریک ناشی از یک دندان تیز ایجاد میشود. در برخی دیگر نیز عواملی مانند استرس، تغییرات هورمونی، کمبود بعضی مواد مغذی یا حساسیت به برخی مواد غذایی میتوانند با بروز آفت ارتباط داشته باشند.
به همین دلیل نمیتوان برای همه افراد یک علت مشخص در نظر گرفت.
آیا آفت دهان خطرناک است؟
در بیشتر موارد، آفت دهان یک مشکل خوشخیم و موقتی است و خودبهخود برطرف میشود. آفتهای معمولی معمولاً طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکنند و جای زخم نیز باقی نمیگذارند.
با این حال، هر زخمی در دهان الزاماً آفت نیست. اگر یک زخم برای مدت طولانی باقی بماند، مرتب تکرار شود، بسیار بزرگ یا دردناک باشد یا همراه با علائم غیرطبیعی دیگری ایجاد شود، بهتر است توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شود.
انواع آفت دهان
آفتهای دهان از نظر اندازه، تعداد و شدت علائم به چند گروه تقسیم میشوند.
1. آفت مینور
آفت مینور شایعترین نوع آفت دهان است.
این نوع آفت معمولاً:
- اندازه کوچکی دارد.
- شکل آن گرد یا بیضی است.
- مرکز آن سفید یا زرد و اطراف آن قرمز است.
- درد و سوزش ایجاد میکند.
- معمولاً بدون باقی گذاشتن جای زخم بهبود پیدا میکند.
آفت مینور اغلب طی حدود ۷ تا ۱۴ روز برطرف میشود.
2. آفت ماژور
آفت ماژور نسبت به نوع مینور کمتر شایع است، اما معمولاً بزرگتر، عمیقتر و دردناکتر است.
این نوع آفت ممکن است مدت بیشتری باقی بماند و گاهی پس از بهبود، جای زخم ایجاد کند.
به دلیل شدت بیشتر درد، ممکن است فرد در هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن با مشکل مواجه شود.
اگر آفتهای بزرگ یا متعدد به صورت مکرر ایجاد شوند، بهتر است علت آن توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شود.
3. آفت هرپتیفرم
آفت هرپتیفرم برخلاف نامش، به معنی ابتلا به ویروس هرپس نیست.
این نوع آفت به شکل تعداد زیادی زخم بسیار کوچک ظاهر میشود که ممکن است به یکدیگر نزدیک باشند یا حتی به هم متصل شوند.
با وجود شباهت ظاهری نام آن به تبخال، آفت هرپتیفرم با تبخال دهانی یک بیماری متفاوت است.
آفت دهان معمولاً کجا ایجاد میشود؟
آفت میتواند در قسمتهای مختلف داخل دهان ایجاد شود، اما بیشتر در بافتهای نرم دیده میشود.
محلهای شایع عبارتند از:
- داخل لب
- داخل گونه
- زیر زبان
- کنارههای زبان
- کف دهان
- بخشهایی از لثه
محل ایجاد آفت میتواند روی میزان ناراحتی فرد تأثیر بگذارد. برای مثال، زخمی که در قسمت داخلی لب یا کناره زبان ایجاد شده است ممکن است هنگام صحبت کردن یا جویدن غذا بیشتر تحریک شود.
مهمترین علتهای ایجاد آفت دهان
علت آفت دهان همیشه مشخص نیست، اما عوامل مختلفی میتوانند احتمال بروز آن را افزایش دهند.
- استرس و فشار روانی
استرس یکی از عواملی است که بسیاری از افراد مبتلا به آفت، ارتباط آن را با شروع یا عود زخمها گزارش میکنند.
دورههای پراسترس، خستگی و کمخوابی ممکن است در بعضی افراد با افزایش احتمال بروز آفت همراه باشند. البته استرس تنها علت آفت نیست و نمیتوان ایجاد تمام آفتها را به آن نسبت داد.
- آسیب و تحریک داخل دهان
گاهی یک آسیب بسیار کوچک میتواند زمینه ایجاد آفت را فراهم کند.
برای مثال:
- گاز گرفتن لب یا گونه
- آسیب هنگام مسواک زدن
- وجود دندان شکسته یا تیز
- استفاده نامناسب از پروتز دندانی
- تحریک با وسایل ارتودنسی
میتوانند بافت نرم دهان را تحریک کنند.
- کمبود بعضی مواد مغذی
در برخی افراد، کمبود مواد مغذی میتواند با بروز مکرر آفت ارتباط داشته باشد.
از جمله مواردی که در این زمینه بیشتر مورد بررسی قرار میگیرند:
- آهن
- ویتامین B12
- فولات
اگر فرد مرتباً دچار آفت میشود، پزشک ممکن است با توجه به شرایط او بررسیهای لازم را برای پیدا کردن کمبودهای تغذیهای انجام دهد.
- تغذیه و غذاهای محرک
برخی خوراکیها ممکن است در بعضی افراد باعث تحریک زخم یا تشدید درد شوند.
غذاهای:
- تند
- بسیار اسیدی
- شور
- بسیار داغ
ممکن است آفت موجود را تحریک کنند.
این موضوع به معنی آن نیست که همه افراد باید این خوراکیها را به طور کامل حذف کنند؛ بلکه بهتر است هر فرد عوامل محرک مخصوص خود را شناسایی کند.
- تغییرات هورمونی
برخی افراد، بهخصوص زنان، ممکن است در دورههایی از تغییرات هورمونی بیشتر دچار آفت شوند. تغییرات هورمونی میتواند یکی از عوامل مؤثر در عود آفت در افراد مستعد باشد.
- سیستم ایمنی و بیماریهای زمینهای
در برخی افراد، آفتهای مکرر ممکن است با بعضی اختلالات یا بیماریهای زمینهای مرتبط باشند. به همین دلیل اگر آفتها بسیار مکرر، شدید یا غیرمعمول باشند، نباید تنها به درمان موقت زخم اکتفا کرد و بهتر است علت زمینهای بررسی شود.
علائم آفت دهان چیست؟
آفت دهان معمولاً با ایجاد یک زخم کوچک و دردناک در بافت نرم دهان شروع میشود. در برخی افراد، قبل از ظاهر شدن زخم، احساس سوزش، گزگز یا حساسیت در یک نقطه از دهان ایجاد میشود. پس از آن، زخم به تدریج ظاهر شده و ممکن است هنگام خوردن، نوشیدن یا صحبت کردن باعث درد شود.
ظاهر و شدت آفت بسته به نوع آن متفاوت است، اما علائم رایج آن عبارتاند از:
- ایجاد زخم گرد یا بیضیشکل داخل دهان
- مرکز سفید یا زردرنگ با حاشیه قرمز
- درد و سوزش
- حساسیت هنگام خوردن غذا
- التهاب اطراف زخم
- احساس ناراحتی هنگام صحبت کردن یا مسواک زدن
گاهی یک آفت به تنهایی ایجاد میشود و گاهی چند زخم کوچک به صورت همزمان در قسمتهای مختلف دهان ظاهر میشوند.
آفت روی زبان چه علائمی دارد؟
زبان یکی از قسمتهایی است که ممکن است دچار آفت شود. آفت روی زبان معمولاً به دلیل تماس مداوم زبان با دندانها و حرکت آن هنگام صحبت کردن و غذا خوردن، میتواند درد بیشتری ایجاد کند.
فرد ممکن است هنگام:
- جویدن غذا
- صحبت کردن
- بلعیدن
- مسواک زدن
احساس درد یا سوزش داشته باشد.
اگر زخم در کناره زبان ایجاد شود، تماس آن با دندانها ممکن است باعث تحریک بیشتر شود. در صورتی که زخم زبان برای مدت طولانی باقی بماند یا ظاهر غیرمعمولی داشته باشد، بررسی توسط دندانپزشک اهمیت دارد.
آفت روی لثه ایجاد میشود؟
آفت بیشتر در بافتهای نرم و غیرچسبنده دهان ایجاد میشود. بنابراین داخل لب و گونه، کف دهان و قسمتهای مختلف زبان از محلهای شایع آن هستند.
با این حال، زخمهای دهانی میتوانند در قسمتهایی از لثه نیز دیده شوند و هر زخمی که روی لثه ایجاد میشود لزوماً آفت نیست.
برای مثال، زخم ناشی از عفونت دندان، بیماری لثه، ضربه یا مشکلات دیگر ممکن است ظاهر متفاوتی داشته باشد. بنابراین اگر زخم لثه ماندگار یا تکرارشونده باشد، بهتر است علت آن توسط دندانپزشک مشخص شود.
تفاوت آفت دهان و تبخال چیست؟
یکی از اشتباهات رایج، یکی دانستن آفت دهان و تبخال است. این دو مشکل با وجود اینکه هر دو میتوانند باعث ایجاد زخم و درد در اطراف دهان شوند، یکسان نیستند.
آفت دهان
آفت معمولاً در داخل دهان ایجاد میشود و روی بافتهای نرم مانند داخل لب، داخل گونه، کف دهان یا زبان دیده میشود.
آفت معمولی مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
تبخال دهانی
تبخال معمولاً با عفونت ویروس هرپس سیمپلکس ارتباط دارد و اغلب به شکل تاولهای کوچک در اطراف لب یا نواحی نزدیک دهان ظاهر میشود.
تبخال میتواند از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا منتقل شود.
بنابراین اگر زخمی در داخل دهان ایجاد شده باشد، لزوماً به معنی تبخال نیست و نباید این دو را با یکدیگر اشتباه گرفت.
آیا آفت دهان مسری است؟
خیر. آفت دهان معمولی مسری نیست.
تماس با زخم آفتی باعث انتقال آن به فرد دیگر نمیشود. به همین دلیل استفاده مشترک از وسایل یا تماس معمولی با فردی که آفت دارد، باعث انتقال آفت نمیشود.
این ویژگی یکی از تفاوتهای مهم آفت با تبخال است که میتواند ماهیت عفونی و مسری داشته باشد.
چرا آفت دهان به وجود میآید؟
همانطور که در بخش اول گفتیم، علت دقیق آفت دهان در بسیاری از افراد مشخص نیست. با این حال، عوامل مختلفی میتوانند زمینه ایجاد یا عود آن را فراهم کنند.
- استرس و اضطراب
استرس یکی از عواملی است که در بسیاری از افراد با عود آفت ارتباط دارد.
دورههای پراسترس، فشار کاری یا تحصیلی، کمخوابی و خستگی ممکن است در افراد مستعد باعث ایجاد آفت شوند.
البته استرس به تنهایی علت قطعی آفت نیست و عوامل دیگری نیز میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
آیا کمبود ویتامین باعث آفت دهان میشود؟
در برخی افراد، آفتهای مکرر میتوانند با کمبود بعضی مواد مغذی ارتباط داشته باشند.
کمبودهایی که بیشتر مورد توجه قرار میگیرند شامل:
- آهن
- ویتامین B12
- فولات
هستند.
اگر فرد مرتباً دچار آفت میشود، بهخصوص اگر زخمها شدید یا متعدد باشند، پزشک ممکن است با توجه به علائم و سابقه فرد، بررسی کمبودهای تغذیهای را در نظر بگیرد.
البته نباید صرفاً به دلیل ایجاد آفت، خودسرانه مکمل یا ویتامین مصرف کرد؛ بهتر است ابتدا علت مشخص شود.
جهت مطالعهی مقالهی ارتباط بین سلامت دهان و دندان و بیماریهای دیگر کلیک کنید.
آیا استرس باعث آفت دهان میشود؟
استرس میتواند در بعضی افراد یکی از محرکهای آفت باشد. زمانی که فرد برای مدت طولانی تحت فشار روانی قرار دارد یا خواب کافی ندارد، ممکن است آفت در افرادی که زمینه ابتلا دارند راحتتر عود کند.
به همین دلیل، مدیریت استرس، خواب کافی و داشتن سبک زندگی متعادل میتواند در کاهش دفعات بروز آفت برای برخی افراد مفید باشد.
چه غذاهایی آفت دهان را بدتر میکنند؟
برخی خوراکیها ممکن است خود آفت را ایجاد نکنند، اما در زمان وجود زخم باعث تحریک و افزایش درد شوند.
مواد غذایی محرک میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- غذاهای تند
- مرکبات و خوراکیهای بسیار اسیدی
- غذاهای بسیار شور
- خوراکیهای بسیار داغ
- بعضی مواد غذایی خشک و زبر
مثلاً خوردن پرتقال یا لیمو هنگام وجود آفت ممکن است باعث سوزش شدید زخم شود.
بهتر است در دوره وجود آفت، غذاهای نرم و کمتحریک مصرف شود تا تماس و تحریک زخم کاهش پیدا کند.
آیا گاز گرفتن گونه یا زبان میتواند باعث آفت شود؟
آسیبهای کوچک داخل دهان میتوانند در برخی افراد زمینه ایجاد آفت را فراهم کنند.
برای مثال:
- گاز گرفتن ناگهانی گونه
- گاز گرفتن زبان
- برخورد شدید مسواک با لثه
- وجود لبه تیز دندان
- براکت ارتودنسی
- پروتز دندانی نامناسب
ممکن است بافت نرم دهان را تحریک کنند.
اگر زخم دقیقاً در محلی ایجاد میشود که دائماً توسط یک دندان، براکت یا پروتز تحریک میشود، بهتر است عامل تحریککننده برطرف شود.
آفت دهان چند روز طول میکشد؟
مدت زمان بهبود آفت به نوع و شدت آن بستگی دارد.
آفتهای معمولی و کوچک اغلب طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکنند. آفتهای بزرگتر ممکن است مدت بیشتری باقی بمانند و روند بهبودشان طولانیتر باشد.
در طول این مدت، رعایت بهداشت دهان، جلوگیری از تحریک زخم و انتخاب غذاهای مناسب میتواند تحمل علائم را راحتتر کند.
اگر زخم مدت غیرمعمولی باقی بماند یا بهبود پیدا نکند، بهتر است توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شود.
چه زمانی آفت دهان نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
در بیشتر موارد آفت مشکل جدی ایجاد نمیکند؛ اما اگر یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد، بهتر است مراجعه به پزشک یا دندانپزشک را جدی بگیرید:
- زخم بیشتر از دو هفته باقی بماند.
- آفتها به طور مکرر ایجاد شوند.
- زخم بسیار بزرگ یا عمیق باشد.
- تعداد زیادی آفت به صورت همزمان ایجاد شود.
- درد آنقدر شدید باشد که غذا خوردن یا نوشیدن دشوار شود.
- همراه با آفت تب یا احساس بیماری عمومی ایجاد شود.
- زخم ظاهر غیرمعمول داشته باشد.
- زخم به مرور بزرگتر شود.
در این شرایط، بررسی علت زمینهای اهمیت دارد و ممکن است پزشک آزمایشها یا معاینه بیشتری را توصیه کند.
درمان آفت دهان چگونه انجام میشود؟
در بیشتر موارد، آفت دهان بدون نیاز به درمان خاصی و طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکند. با این حال، درد و سوزش آفت میتواند در این مدت آزاردهنده باشد و غذا خوردن، نوشیدن و صحبت کردن را دشوار کند.
هدف از درمان آفت دهان معمولاً کاهش درد و التهاب، جلوگیری از تحریک بیشتر زخم و کمک به روند بهبود است. نوع درمان به اندازه، تعداد و شدت آفت بستگی دارد.
اگر آفتها کوچک و معمولی باشند، معمولاً مراقبتهای ساده کافی است؛ اما آفتهای بزرگ، مکرر یا طولانیمدت ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشند.
درمان خانگی آفت دهان
برای آفتهای خفیف میتوان با رعایت چند نکته، درد و ناراحتی را کاهش داد.
۱. شستوشوی دهان با آب نمک
شستوشوی دهان با محلول رقیق آب نمک میتواند به تمیز نگه داشتن محیط دهان کمک کند.
برای این کار میتوان مقدار کمی نمک را در آب ولرم حل کرده و محلول را برای مدت کوتاهی در دهان چرخاند و سپس بیرون ریخت.
این روش ممکن است به کاهش التهاب و ناراحتی کمک کند، اما نباید محلول بسیار غلیظ باشد؛ زیرا میتواند باعث تحریک بیشتر زخم شود.
۲. استفاده از محلول آب و جوش شیرین
در برخی افراد، شستوشوی دهان با محلول رقیق بیکربنات سدیم یا جوش شیرین میتواند به کاهش تحریک زخم کمک کند.
مهم است که محلول بلعیده نشود و استفاده از آن بیش از حد تکرار نشود.
۳. مصرف غذاهای نرم و خنک
زمانی که آفت وجود دارد، غذاهای نرم و خنک معمولاً کمتر باعث تحریک زخم میشوند.
برای مثال میتوان از:
- ماست
- سوپ ولرم
- پوره
- غذاهای نرم
- نوشیدنیهای خنک
استفاده کرد.
در مقابل، غذاهای بسیار داغ، تند، شور یا اسیدی ممکن است باعث افزایش سوزش شوند.
۴. نوشیدن آب کافی
نوشیدن آب کافی به حفظ رطوبت دهان کمک میکند و میتواند خشکی و تحریک بافتهای دهان را کاهش دهد.
خشکی دهان ممکن است ناراحتی ناشی از زخم را بیشتر کند؛ بنابراین بهتر است در طول روز به اندازه کافی مایعات مصرف شود.
داروی آفت دهان چیست؟
در صورتی که آفت درد زیادی ایجاد کند یا مانع غذا خوردن و صحبت کردن شود، پزشک یا دندانپزشک ممکن است دارو یا فرآورده موضعی مناسب را توصیه کند.
نوع درمان به شرایط فرد بستگی دارد و ممکن است شامل فرآوردههایی برای کاهش درد، التهاب یا تحریک زخم باشد.
برخی ژلها و پمادهای دهانی حاوی ترکیبات بیحسکننده یا محافظ هستند که میتوانند برای مدت کوتاهی درد و سوزش را کاهش دهند.
استفاده از هر محصول دارویی، بهخصوص در کودکان، زنان باردار یا افراد دارای بیماریهای زمینهای، بهتر است با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
ژل و پماد موضعی برای آفت
یکی از روشهای رایج برای کنترل علائم آفت، استفاده از ژلها یا فرآوردههای موضعی مخصوص زخمهای دهانی است.
این محصولات ممکن است با ایجاد یک لایه محافظ روی زخم، تماس آن با غذا و بزاق را کاهش دهند یا ترکیباتی داشته باشند که به کنترل درد کمک میکنند.
قبل از استفاده باید دستور مصرف محصول بررسی شود و از قرار دادن فرآوردههای نامناسب یا غیرمخصوص دهان روی زخم خودداری کرد.
آیا مسکن برای آفت دهان مفید است؟
اگر درد آفت شدید باشد، برخی داروهای مسکن بدون نسخه ممکن است به کاهش درد کمک کنند؛ اما انتخاب دارو باید با توجه به سن، شرایط پزشکی و داروهای مصرفی فرد انجام شود.
بهخصوص در کودکان، افراد دارای بیماریهای زمینهای یا کسانی که داروهای دیگری مصرف میکنند، بهتر است قبل از مصرف مسکن با پزشک یا داروساز مشورت شود.
مسکن فقط علائم درد را کنترل میکند و علت ایجاد آفت را درمان نمیکند.
آیا عسل برای آفت دهان مفید است؟
عسل به دلیل داشتن برخی خواص ضدالتهابی و ضدباکتریایی، به عنوان یکی از روشهای خانگی مورد توجه قرار گرفته است و برخی افراد از آن برای کاهش ناراحتی آفت استفاده میکنند.
با این حال، عسل درمان قطعی آفت محسوب نمیشود و شواهد درباره میزان اثربخشی آن در افراد مختلف یکسان نیست.
همچنین برای کودکان زیر یک سال نباید عسل مصرف شود.
آیا آلوئهورا برای آفت دهان مناسب است؟
برخی محصولات حاوی آلوئهورا برای استفاده در دهان وجود دارند و ممکن است به تسکین موقت تحریک و ناراحتی کمک کنند.
اگر قرار است محصولی روی زخم داخل دهان استفاده شود، باید مخصوص مصرف دهانی باشد و دستور مصرف آن رعایت شود.
استفاده از ژلهای آرایشی یا محصولات پوستی آلوئهورا داخل دهان توصیه نمیشود.
هنگام داشتن آفت چه غذاهایی بخوریم؟
انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند درد و سوزش را کمتر کند.
غذاهای نرم و کمتحریک گزینه مناسبتری هستند، مانند:
- ماست
- تخممرغ
- برنج نرم
- سوپ ولرم
- سبزیجات پخته
- غذاهای نرم و کمادویه
همچنین بهتر است غذا را با دمای مناسب مصرف کنید تا تماس حرارت زیاد با زخم باعث تشدید درد نشود.
هنگام آفت از چه غذاهایی پرهیز کنیم؟
برخی خوراکیها ممکن است زخم را تحریک کنند و بهتر است تا زمان بهبود آفت مصرف آنها محدود شود.
از جمله:
- فلفل و غذاهای تند
- لیمو و مرکبات در صورت ایجاد سوزش
- ترشیجات
- خوراکیهای بسیار شور
- نوشیدنیهای بسیار داغ
- خوراکیهای خشک و زبر
- غذاهای اسیدی
البته میزان حساسیت افراد متفاوت است و ممکن است یک ماده غذایی برای یک فرد محرک باشد اما برای فرد دیگری مشکلی ایجاد نکند.
آیا باید هنگام داشتن آفت مسواک بزنیم؟
بله. وجود آفت به معنی کنار گذاشتن مسواک نیست.
رعایت بهداشت دهان اهمیت زیادی دارد، زیرا تجمع پلاک و باکتری میتواند شرایط دهان را نامناسبتر کند.
با این حال، هنگام مسواک زدن باید مراقب بود که مسواک مستقیماً با فشار زیاد روی زخم کشیده نشود.
استفاده از مسواک نرم و حرکات آرام میتواند احتمال تحریک زخم را کاهش دهد.
آیا نخ دندان هنگام داشتن آفت مجاز است؟
اگر آفت در محلی باشد که استفاده از نخ دندان آن ناحیه را تحریک نمیکند، میتوان بهداشت بین دندانی را ادامه داد.
اما باید از وارد کردن فشار یا آسیب به بافتهای اطراف زخم خودداری کرد.
هدف این است که بهداشت دهان حفظ شود بدون اینکه زخم بیشتر تحریک شود.
آفت دهان چقدر طول میکشد تا خوب شود؟
آفتهای معمولی معمولاً طی ۷ تا ۱۴ روز بهبود پیدا میکنند.
در این مدت، درد و سوزش معمولاً به تدریج کاهش پیدا میکند و زخم کوچکتر میشود.
آفتهای بزرگتر ممکن است زمان بیشتری برای بهبود نیاز داشته باشند.
اگر زخم پس از مدت معمول بهبود پیدا نکرد یا مرتباً عود کرد، بهتر است علت آن توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شود.
آیا آفت دهان نیاز به آنتیبیوتیک دارد؟
در بیشتر موارد، آفت دهان به آنتیبیوتیک نیاز ندارد؛ زیرا آفت معمولی یک عفونت باکتریایی نیست.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نهتنها به درمان آفت کمک نمیکند، بلکه میتواند باعث عوارض و افزایش مقاومت میکروبی شود.
اگر پزشک به وجود عفونت یا بیماری دیگری شک داشته باشد، درمان مناسب را بر اساس علت مشخص خواهد کرد.
چه زمانی درمان تخصصی آفت لازم است؟
اگر آفت کوچک باشد و هر چند وقت یکبار ایجاد شود و طی مدت معمول بهبود پیدا کند، اغلب نیاز به درمان تخصصی ندارد.
اما در شرایط زیر بهتر است به دندانپزشک یا پزشک مراجعه شود:
- آفت بیشتر از دو هفته باقی بماند.
- زخم بسیار بزرگ یا عمیق باشد.
- آفتها مرتباً تکرار شوند.
- تعداد زخمها زیاد باشد.
- درد شدید باشد.
- غذا خوردن یا نوشیدن دشوار شود.
- همراه با تب یا علائم عمومی دیگری باشد.
- زخم ظاهر غیرعادی داشته باشد.
- زخم به جای بهتر شدن، بزرگتر شود.
در چنین شرایطی ممکن است لازم باشد علتهایی مانند کمبودهای تغذیهای، تحریک مزمن دهان یا برخی بیماریهای زمینهای بررسی شوند.
یک نکته مهم درباره درمان آفت
آفت دهان معمولاً یک مشکل موقتی است و در بسیاری از موارد بدون درمان خاص برطرف میشود. بنابراین هدف اصلی درمان، کنترل درد و جلوگیری از تحریک زخم تا زمان بهبودی طبیعی آن است.
اگر آفتها مکرر یا غیرطبیعی باشند، بهتر است به جای درمان موقت هر زخم، علت اصلی بروز آنها بررسی شود.
چگونه از بروز آفت دهان جلوگیری کنیم؟
اگرچه همیشه نمیتوان به طور کامل از ایجاد آفت دهان جلوگیری کرد، اما رعایت بعضی نکات میتواند تعداد دفعات بروز آن و شدت علائم را در افراد مستعد کاهش دهد.
مهمترین اقدامات پیشگیرانه شامل رعایت بهداشت دهان، جلوگیری از آسیب به بافتهای داخل دهان، داشتن تغذیه مناسب و شناسایی عوامل محرک شخصی است.
- رعایت منظم بهداشت دهان و دندان
مسواک زدن منظم به حذف پلاک و باقیمانده مواد غذایی کمک میکند و یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از سلامت دهان است.
برای جلوگیری از تحریک بافتهای دهان بهتر است از مسواک نرم و مناسب استفاده کنید و هنگام مسواک زدن فشار زیادی وارد نکنید.
استفاده از نخ دندان نیز به پاکسازی فضاهای بین دندانی کمک میکند؛ با این حال باید با دقت انجام شود تا باعث آسیب به لثه نشود.
- از مواد تحریککننده دهان دوری کنید
اگر متوجه شدهاید که بعضی مواد غذایی باعث ایجاد یا تشدید آفت در شما میشوند، بهتر است مصرف آنها را محدود کنید.
غذاهای تند، اسیدی، بسیار شور یا بسیار داغ میتوانند زخم موجود را تحریک کنند.
همچنین در زمان وجود آفت بهتر است غذاهای خیلی خشک و زبر که ممکن است سطح زخم را خراش دهند، کمتر مصرف شوند.
- از آسیبهای داخل دهان جلوگیری کنید
گاهی یک آسیب کوچک میتواند زمینه ایجاد آفت را فراهم کند. بنابراین اگر دندان شکسته یا تیزی دارید که مرتباً با زبان یا گونه تماس پیدا میکند، بهتر است برای اصلاح آن به دندانپزشک مراجعه کنید.
در افرادی که ارتودنسی دارند نیز براکت یا سیمی که باعث زخمی شدن مداوم بافت داخل دهان میشود، باید توسط متخصص بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود.
پروتزهای دندانی نامناسب نیز میتوانند باعث تحریک مداوم بافت دهان شوند.
- کاهش استرس و داشتن خواب کافی
در افرادی که آفتهای مکرر دارند، توجه به وضعیت روحی و کیفیت خواب نیز اهمیت دارد.
استرس و خستگی ممکن است در بعضی افراد به عنوان محرک عود آفت عمل کنند. داشتن خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و استفاده از روشهایی مانند ورزش و تکنیکهای آرامسازی میتواند به مدیریت استرس کمک کند.
البته کاهش استرس به معنی جلوگیری قطعی از آفت نیست، اما ممکن است در افراد مستعد تعداد دفعات بروز آن را کاهش دهد.
- تغذیه مناسب برای پیشگیری از آفت دهان
داشتن یک رژیم غذایی متعادل به حفظ سلامت عمومی و سلامت دهان کمک میکند.
مصرف مواد غذایی حاوی آهن، فولات و ویتامین B12 اهمیت دارد، زیرا کمبود این مواد در برخی افراد با بروز مکرر آفت ارتباط دارد.
بهتر است رژیم غذایی شامل گروههای مختلف غذایی باشد و در صورت شک به کمبود مواد مغذی، به جای مصرف خودسرانه مکملها، ابتدا با پزشک مشورت شود.
چرا بعضی افراد مرتباً دچار آفت میشوند؟
برخی افراد ممکن است هر چند هفته یا چند ماه یک بار دچار آفت شوند. به این وضعیت معمولاً آفتهای عودکننده یا مکرر گفته میشود.
علت عود آفت در همه افراد یکسان نیست. عواملی مانند استرس، آسیبهای دهانی، تغییرات هورمونی و کمبود برخی مواد مغذی میتوانند در بعضی افراد نقش داشته باشند.
اگر آفتها به صورت مداوم تکرار میشوند، بهتر است فقط به درمان هر زخم اکتفا نشود و علت احتمالی عود آن نیز بررسی شود.
آیا آفت مکرر میتواند نشانه بیماری دیگری باشد؟
در بیشتر افراد، آفت مکرر به معنی وجود یک بیماری جدی نیست. با این حال، در مواردی که زخمها بسیار شدید، متعدد یا همراه با علائم دیگری باشند، پزشک ممکن است بررسی بیماریهای زمینهای را ضروری بداند.
برای مثال، برخی بیماریهای گوارشی، اختلالات مرتبط با سیستم ایمنی یا کمبودهای تغذیهای میتوانند با زخمهای مکرر دهان همراه باشند.
بنابراین اگر فرد علاوه بر آفت، علائم دیگری مانند کاهش وزن غیرعمدی، مشکلات گوارشی مداوم، تب یا خستگی شدید داشته باشد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آفت دهان در کودکان
آفت میتواند در کودکان نیز ایجاد شود و به دلیل درد و سوزش ممکن است باعث شود کودک تمایل کمتری به غذا خوردن یا نوشیدن داشته باشد.
در کودکان باید مراقب کمآبی بدن بود، بهخصوص اگر زخمها متعدد باشند و نوشیدن مایعات برای کودک دشوار شده باشد.
بهتر است غذاهای نرم و مناسب با دمای متعادل در اختیار کودک قرار گیرد و از غذاهای تند و اسیدی تا زمان بهبود زخم اجتناب شود.
همچنین نباید بدون مشورت پزشک از داروها یا ژلهای دهانی برای کودکان استفاده کرد.
آفت دهان در دوران بارداری
برخی زنان ممکن است در دوران بارداری به دلیل تغییرات هورمونی و تغییر شرایط بدن، تغییراتی در وضعیت سلامت دهان خود تجربه کنند.
در صورت ایجاد آفت در دوران بارداری، بهتر است از مصرف خودسرانه داروهای خوراکی یا فرآوردههای موضعی خودداری شود و در صورت نیاز، محصول مناسب با نظر پزشک یا دندانپزشک انتخاب شود.
رعایت بهداشت دهان، تغذیه مناسب و مصرف مایعات کافی همچنان اهمیت زیادی دارد.
آیا آفت دهان با سرطان دهان ارتباط دارد؟
آفتهای معمولی و کوتاهمدت معمولاً ارتباطی با سرطان دهان ندارند و اغلب طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکنند.
با این حال، هر زخمی که برای مدت طولانی باقی بماند، بزرگتر شود، ظاهر غیرمعمول داشته باشد یا بدون علت مشخص بهبود پیدا نکند باید توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شود.
این موضوع به معنی سرطانی بودن چنین زخمهایی نیست؛ بلکه بررسی پزشکی برای تشخیص دقیق علت آن ضروری است.
جهت مطالعهی مقالهی تشخیص سرطان دهان با دقت %93 با دوربین داخل دهانی کلیک کنید.
چه زمانی برای آفت دهان به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر آفت معمولی باشد، معمولاً بعد از چند روز شروع به بهتر شدن میکند و طی یک تا دو هفته برطرف میشود.
اما در شرایط زیر بهتر است مراجعه به دندانپزشک یا پزشک را به تأخیر نیندازید:
- زخم بیشتر از دو هفته باقی بماند.
- آفتها مرتباً عود کنند.
- زخم بسیار بزرگ یا عمیق باشد.
- تعداد زخمها زیاد باشد.
- درد شدید باشد.
- فرد نتواند به اندازه کافی غذا یا مایعات مصرف کند.
- زخم مرتباً خونریزی کند.
- همراه با زخم، تب یا علائم عمومی ایجاد شود.
- زخم ظاهر متفاوت یا غیرمعمولی داشته باشد.
- زخم به مرور بزرگتر شود.
دندانپزشک با معاینه دهان میتواند مشخص کند که زخم واقعاً آفت است یا ممکن است علت دیگری داشته باشد.
باورهای اشتباه درباره آفت دهان
- آفت همان تبخال است
خیر. آفت و تبخال دو مشکل متفاوت هستند. آفت معمولاً در داخل دهان ایجاد میشود و مسری نیست، در حالی که تبخال دهانی با ویروس هرپس ارتباط دارد و میتواند قابلیت انتقال داشته باشد.
- آفت به دلیل کثیف بودن دهان ایجاد میشود
خیر. رعایت نکردن بهداشت دهان میتواند سلامت دهان را تحت تأثیر قرار دهد، اما آفت صرفاً به دلیل کثیف بودن دهان ایجاد نمیشود و عوامل مختلفی در بروز آن نقش دارند.
- هر آفتی نیاز به دارو دارد
خیر. بسیاری از آفتهای معمولی خودبهخود بهبود پیدا میکنند و درمان بیشتر برای کاهش درد و ناراحتی انجام میشود.
- آفت دهان همیشه نشانه کمبود ویتامین است
خیر. کمبود بعضی مواد مغذی میتواند در برخی افراد با آفتهای مکرر ارتباط داشته باشد، اما هر آفتی به معنی کمبود ویتامین نیست.
سوالات متداول درباره آفت دهان
آفت دهان چیست؟
آفت دهان یک زخم کوچک و معمولاً دردناک است که بیشتر در بافتهای نرم داخل دهان مانند داخل لب و گونه، زبان و کف دهان ایجاد میشود. آفت معمولی مسری نیست و در بیشتر موارد طی یک تا دو هفته خودبهخود بهبود پیدا میکند.
علت اصلی آفت دهان چیست؟
علت دقیق آفت در همه افراد مشخص نیست، اما عواملی مانند استرس، آسیبهای داخل دهان، تغییرات هورمونی، کمبود آهن، فولات یا ویتامین B12 و برخی عوامل غذایی میتوانند در بروز یا عود آن نقش داشته باشند.
آفت دهان چند روزه خوب میشود؟
آفتهای معمولی معمولاً طی ۷ تا ۱۴ روز بهبود پیدا میکنند. آفتهای بزرگتر ممکن است مدت بیشتری باقی بمانند.
آیا آفت دهان مسری است؟
خیر. آفت معمولی مسری نیست و از طریق بوسیدن، استفاده از ظروف مشترک یا تماس معمولی منتقل نمیشود.
آیا آفت دهان همان تبخال است؟
خیر. آفت و تبخال دو مشکل متفاوت هستند. آفت معمولاً داخل دهان ایجاد میشود و مسری نیست، در حالی که تبخال با ویروس هرپس ارتباط دارد و میتواند قابلیت انتقال داشته باشد.
برای درمان سریع آفت دهان چه کار کنیم؟
بیشتر آفتهای معمولی خودبهخود بهبود پیدا میکنند. برای کاهش درد میتوان از غذاهای نرم و خنک، جلوگیری از مصرف خوراکیهای تند و اسیدی و در صورت نیاز فرآوردههای مخصوص زخمهای دهانی با نظر پزشک یا داروساز استفاده کرد.
آیا نمک برای آفت دهان خوب است؟
شستوشوی دهان با محلول رقیق آب و نمک ممکن است به کاهش ناراحتی و تمیز نگه داشتن محیط دهان کمک کند. محلول نباید بیش از حد غلیظ باشد، زیرا میتواند باعث تحریک بیشتر زخم شود.
آیا مسواک زدن باعث بدتر شدن آفت میشود؟
خیر، نباید به دلیل وجود آفت به طور کامل مسواک زدن را کنار گذاشت. بهتر است از مسواک نرم استفاده کرده و هنگام مسواک زدن فشار زیادی به محل زخم وارد نکنید.
آیا کمبود ویتامین باعث آفت میشود؟
کمبود برخی مواد مغذی مانند آهن، فولات و ویتامین B12 میتواند در بعضی افراد با آفتهای مکرر ارتباط داشته باشد؛ اما هر آفتی به معنی کمبود ویتامین نیست.
آیا استرس باعث آفت دهان میشود؟
استرس میتواند در افراد مستعد، یکی از عوامل محرک ایجاد یا عود آفت باشد. خواب کافی و مدیریت استرس ممکن است به کاهش دفعات بروز آفت کمک کند.
آیا آفت روی زبان خطرناک است؟
در بیشتر موارد آفت روی زبان خطرناک نیست و پس از مدتی بهبود پیدا میکند. اما اگر زخم زبان بیشتر از دو هفته باقی بماند، بزرگ شود یا ظاهر غیرطبیعی داشته باشد، باید توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شود.
چرا آفت دهان من مرتب تکرار میشود؟
آفتهای مکرر میتوانند با عواملی مانند استرس، آسیبهای دهانی، تغییرات هورمونی، کمبود برخی مواد مغذی یا بعضی بیماریهای زمینهای ارتباط داشته باشند. در صورت تکرار زیاد، بهتر است علت آن بررسی شود.
آیا آفت دهان نیاز به آنتیبیوتیک دارد؟
خیر، آفت معمولی معمولاً به دلیل عفونت باکتریایی ایجاد نمیشود و به آنتیبیوتیک نیاز ندارد. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای آفت توصیه نمیشود.
چه غذاهایی هنگام داشتن آفت مناسب هستند؟
غذاهای نرم و کمتحریک مانند ماست، سوپ ولرم، برنج نرم و غذاهای کمادویه معمولاً انتخاب مناسبتری هستند. غذاهای تند، اسیدی، بسیار شور و خیلی داغ میتوانند درد و سوزش را بیشتر کنند.
چه زمانی برای آفت دهان باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر آفت بیشتر از دو هفته باقی بماند، بسیار بزرگ یا دردناک باشد، مرتب تکرار شود، تعداد زخمها زیاد باشد یا همراه با علائم دیگری مانند تب و ضعف عمومی ایجاد شود، مراجعه به دندانپزشک یا پزشک توصیه میشود.
جمعبندی
آفت دهان یکی از شایعترین زخمهای دهانی است که در بیشتر موارد خطرناک نیست و بدون درمان خاصی طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکند. استرس، آسیبهای داخل دهان، برخی کمبودهای تغذیهای، تغییرات هورمونی و بعضی مواد غذایی میتوانند در ایجاد یا عود آفت نقش داشته باشند.
برای کاهش ناراحتی ناشی از آفت میتوان از مراقبتهای ساده مانند رعایت بهداشت دهان، استفاده از مسواک نرم، مصرف غذاهای نرم و پرهیز از خوراکیهای تند و اسیدی استفاده کرد. در صورتی که آفتها به صورت مکرر ایجاد شوند یا زخم برای مدت طولانی باقی بماند، مراجعه به دندانپزشک یا پزشک برای بررسی علت ضروری است.
نکته مهم: هر زخمی که داخل دهان ایجاد میشود الزاماً آفت نیست؛ بنابراین زخمهای ماندگار یا غیرمعمول باید توسط متخصص بررسی شوند.
محصولات مرتبط با مراقبت از دهان در آوادنت
رعایت بهداشت دهان و دندان یکی از مهمترین بخشهای مراقبت از بافتهای دهان و پیشگیری از مشکلات مختلف دهانی است. در فروشگاه آوادنت میتوانید انواع محصولات و تجهیزات دندانپزشکی، مواد مصرفی، ابزارهای تخصصی، محصولات مربوط به بهداشت و مراقبت از دهان و تجهیزات مورد استفاده در کلینیکهای دندانپزشکی را مشاهده کنید.
استفاده از تجهیزات و مواد باکیفیت در کنار رعایت بهداشت روزانه میتواند به حفظ سلامت دهان و دندان کمک کند. برای مشاهده محصولات مرتبط با مراقبت از دهان، درمانهای دندانپزشکی و سایر تجهیزات تخصصی، میتوانید از دستهبندیهای مختلف فروشگاه آوادنت بازدید کنید.
